ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ

Το αρχαίο ελληνικό θέατρο, θεσμός της αρχαιοελληνικής πόλης-κράτους, διδασκαλία και τέλεση θεατρικών παραστάσεων, επ' ευκαιρία των εορτασμών του Διονύσου, αναπτύχθηκε στα τέλη της αρχαϊκής περιόδου και διαμορφώθηκε πλήρως κατά την κλασική περίοδο -κυρίως στην Αθήνα. Φέρει έναν έντονο θρησκευτικό και μυστηριακό χαρακτήρα κατά τη διαδικασία της γέννησής του, αλλά και έναν εξίσου έντονο κοινωνικό και πολιτικό χαρακτήρα κατά την περίοδο της ανάπτυξής του. α κύρια μέρη του αρχαίου ελληνικού θεάτρου ήταν η σκηνή, ηορχήστρα και το κοίλον, με τα ακόλουθα επιμέρους μέρη:

Η σκηνή: ορθογώνιο, μακρόστενο κτήριο, που προστέθηκε κατά τον 5ο αι. π.Χ. στην περιφέρεια της ορχήστρας απέναντι από το κοίλον. Στην αρχή ήταν ισόγεια και χρησιμοποιούταν μόνο ως αποδυτήρια, όπως τα σημερινά παρασκήνια και τα καμαρίνια. Το προσκήνιο: μια στοά με κίονες μπροστά από τη σκηνή. Ανάμεσα στα διαστήματα των κιόνων βρίσκονταν θυρώματα και ζωγραφικοί πίνακες (τα σκηνικά). Τα θυρώματα του προσκηνίου απέδιδαν τρεις πύλες, από τις οποίες έβγαιναν οι υποκριτές. Το προσκήνιο ήταν αρχικά πτυσσόμενο, πιθανώς ξύλινο. Τα παρασκήνια: τα δύο άκρα της σκηνής που προεξέχουν δίνοντάς της σχήμα Π στην κάτοψη. Οι πάροδοι: οι διάδρομοι δεξιά και αριστερά από τη σκηνή που οδηγούν στην ορχήστρα. Συνήθως σκεπάζονταν με αψίδες.



Η ορχήστρα: Η ημικυκλική (ή κυκλική, π.χ. Επίδαυρος) πλατεία στο κέντρο του θεάτρου. Συνήθως πλακόστρωτη. Εκεί δρούσε ο χορός. Η θυμέλη: ο βωμός του Διονύσου στο κέντρο της ορχήστρας. Ο εύριπος: αγωγός απορροής των υδάτων στην περιφέρεια της ορχήστρας από το μέρος του κοίλου.


Το κοίλον: όλος ο αμφιθεατρικός χώρος (με τα εδώλια, τις σκάλες και τα διαζώματα) γύρω από την ορχήστρα όπου κάθονταν οι θεατές. Οι αναλημματικοί τοίχοι: οι τοίχοι στήριξης του εδάφους στα άκρα του κοίλου. Οι αντηρίδες: πυργοειδείς τοίχοι κάθετοι προς τους αναλημματικούς που χρησιμεύουν στην καλύτερη στήριξή τους. Τα διαζώματα: οριζόντιοι διάδρομοι που χωρίζουν τις θέσεις των θεατών σε οριζόντιες ζώνες. Οι σκάλες: κλιμακωτοί εγκάρσιοι διάδρομοι για την πρόσβαση των στις θέσεις τους. Οι κερκίδες : ομάδες καθισμάτων σε σφηνοειδή τμήματα που δημιουργούνται από τον χωρισμό των ζωνών με τις σκάλες. Τα εδώλια: τα καθίσματα, οι θέσεις των θεατών. Η προεδρία : η πρώτη σειρά των καθισμάτων όπου κάθονταν οι επίσημοι.



800px-Ancient_greek_theater_greek.svg.png

Μια πρώτη δοκιμαστική έρευνα πραγματοποιήθηκε στη θέση της «ορχήστρας» του θεάτρου προ τριακονταετίας από τον Δ. Λαζαρίδη, σε βάθος αρκετών μέτρων (7 – 8 μ. ) στην περιοχή που σήμερα καλύπτεται από ελαιώνα, δίπλα στο αρχαίο Γυμνάσιο. Το κοίλο του θεάτρου δε σώζεται πλέον, διακρίνεται όμως καθαρά η διαμόρφωσή του, γιατί τα εδώλια του κοίλου χρησιμοποιήθηκαν ως οικοδομικό υλικό από τους κατοίκους της Αμφίπολης και της γύρω περιοχής από το 1920 και μετά. Η θέση ονομαζόταν από τους ντόπιους «σκαλάκια» εξαιτίας του κοίλου και ο ιδιοκτήτης της περιοχής πουλούσε τους λίθους του ως οικοδομικό υλικό. Υπολογίζεται ότι σε μεγάλο βάθος σώζονται η ορχήστρα και μερικές από τις πρώτες σειρές εδωλίων του κοίλου, με την αποκάλυψη των οποίων θα μπορούσε να γίνει μια ικανοποιητική προσπάθεια αναπαράστασης του αρχαίου θεάτρου. Βρίσκεται σε εξέχουσα αμφιθεατρική θέση, με θέα προς τις εκβολές του ποταμού Στρυμόνα και τα βουνά που τον πλαισιώνουν.
external image 0032-1729.jpgexternal image wwwww.jpg












Απλές Ρωμαϊκές οικίες-συνοικίες.

Η πρώτη Ρωμαϊκή οικία που ανακαλύφθηκε ήταν εκείνη του 4ου αι. προ Χριστού η οποία εντοπίσθηκε το 1971 όμως ερευνήθηκε το 1982.Βρέθηκε στο δυτικό άκρο της Ακρόπολης, εσωτερικά από το κλασικό τείχος. Αυτή η οικία συμπεριλάμβανε δύο δωμάτια διαστάσεων 4,50μ. Χ 3,40μ. και έναν διάδρομο πλάτους 1,70μ. από τον οποίο γινόταν η σύνδεση(επικοινωνία) των δωματίων με διάφορες εισόδους της οικίας(πλάτους 1,15μ.).
Ακόμη ένα μέρος από αυτήν την οικία ήταν και ο λουτήρας, σημαντικός για τις τότε αντιλήψεις χώρος για μια αξιοπρεπή οικία. Αυτός ο λουτήρας βρέθηκε στην νοτιοανατολική γωνία του διαδρόμου που προαναφέρθηκε και από αυτόν βρέθηκαν μόνο κάποια τμήματα του λουτήρα και ένα στόμιο αποχετευτικού αγωγού. Σε ένα από τα δύο δωμάτια (στη βορειοδυτική πλευρά του δωματίου αυτού)βρέθηκε κονίαμα τοίχου χρώματος λευκού, ερυθρού, κίτρινου και φαιού μαζί με ίχνη από φωτιά.(Σε διάφορα σημεία του ίδιου δωματίου βρέθηκε κονίαμα από κάρβουνο, πράγμα που σημαίνει πως αυτή η οικία πιθανόν να καταστράφηκε από πυρκαγιά).
Κατά την ανασκαφή βρέθηκαν διάφορα όστρακα μελανόμορφων αλλά και ερυθρόμορφων αγγείων. Επίσης ο χρυσός στατήρας του Μεγάλου Αλεξάνδρου από το νομισματοκοπείο ήταν ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα που έγινα κατά την ανασκαφή που προαναφέρθηκε. Το συγκεκριμένο νόμισμα στην κύρια όψη του έχει την κεφαλή της θεάς Αθηνάς και στην άλλη πλευρά έχει τη Νίκη η οποία κρατά στεφάνι και ιστό πλοίου.
Τέλος, στην επίχωση ασβεστόκτηστου τοίχου(ανατολικά από την οικία του 4ου αι.)βρέθηκε ένα μικρό απότμημα επιγραφής το οποίο αναφέρεται στην θεά Αθηνά και χρονολογείται κατά τον 5ο αι. προ Χριστού.

Ρωμαϊκή έπαυλη.
Στη νοτιοδυτική πλευρά της ακρόπολης αποκαλύφθηκε ύστερα από έρευνα μια έπαυλη, όπως την χαρακτηρίζει ο ανασκαφέας της(Ευστάθιος Στίκας).
Το κέντρο του οικοδομήματος αυτού(της έπαυλης) καταλαμβάνει ορθογώνιος χώρος διαστάσεων 2,60μ Χ 9,34μ.,ο οποίος καταλήγει(νοτιότερα)σε μια ημικυκλική κόγχη. Ο ορθογώνιος αυτός χώρος έχει ψηφιδωτό με διάφορα γεωμετρικά σχήματα στο μέσον του οποίου, σε διάχωρο διαστάσεων 0,82μ. Χ 0,71μ. υπάρχει παράσταση της αρπαγής της Ελένης από τον Δία.(Αυτό το ψηφιδωτό αφού αποσπάστηκε από το ολικό δάπεδο το 1965, μεταφέρθηκε στο Μουσείο Καβάλας λίγα χρόνια μετά. Στην ανατολική πλευρά της κόγχης υπάρχει άλλος ένας ορθογώνιος χώρος διαστάσεων 2,70μ. Χ 8,10μ.(ο οποίος κοσμείται επίσης με ένα ψηφιδωτό, με γεωμετρικά σχήματα σε τρία διάχωρα διαστάσεων 0,30μ. Χ 0,30μ. στα οποία διάχωρα εικονίζονται τριών μορφών κεφαλές:1) Ώριμος άνδρας, 2)Νεαρή γυναίκα, 3)Νέου ή νέας με πλούσια κόμη. Στη δυτική πλευρά του χώρου αυτού υπάρχει ένα δωμάτιο διαστάσεων 5,28μ. Χ 5,45μ., με δύο θύρες: μια στον ανατολικό τοίχο που επικοινωνεί με τον κεντρικό χώρο και μια στον βόρειο. Η θύρα αυτή οδηγεί σ’ έναν τρίτο ορθογώνιο χώρο με διαστάσεις 3,22μ. Χ 5,35μ. του οποίου το δάπεδο διακοσμείται με ψηφιδωτά σε τρείς επάλληλες ταινίες. Στο μέσον αυτού του ψηφιδωτού υπάρχουν δύο τετράγωνα διάχωρα διαστάσεων 1,06μ. Χ 1,14μ., με παραστάσεις από θέματα της ελληνικής μυθολογίας. Στο πρώτο εικονίζεται κατά μέτωπο ο Ποσειδώνας με την τρίαινα και την κόρη του Δαναού, Αμυμώνη, όπως μαρτυρεί η επιγραφή του ψηφιδωτού. Στο δεύτερο εικονίζεται η αρπαγή από τις Νύμφες ενός νέου, του Ύλα, που το μαρτυρεί η επιγραφή του ψηφιδωτού. Από τον χαρακτήρα των γραμμών όλων των ψηφιδωτών που διακοσμούν τους χώρους της έπαυλης, άρα και ολόκληρη η έπαυλη χρονολογείται από τον ανασκαφέα της κατά τον 2ο ή 3ο αιώνα μετά Χριστό.